‘Akl’ın görevi, işlerin hakikatlerini idrak etme, hayır ve şerleri ayırt etme, güzel işlere emretme ve kötü sıfatlardan nehyetmedir.
“Şeheviye” kuvvesinin faydası bedenin bekasını sağlamaktır. Nefsin kemalinin tahsil edilme aletidir, zira bu birkaç günlük dünya yaşamı yemesine, içmesine, evlilik ve çoğalmasına bağlıdır.
“Vehmiye” kuvvesinin faydası cüzi şeyleri anlamak ve insanı doğru yola iletecek işlerin ince noktalarını öğrenmektir.
“Gazap” ve öfke kuvvesinin görevi: dıştaki zararlı şeyleri bedenden uzak tutmak ve eğer şehvet ve vehim kuvvesi, aklın emrinden serkeşi ederek kendi başlarına amel etmişlerse, onları zorlayıp doğru yola getirerek, aklın iktidarına boyun eğdirmektir.
Bil ki insanın bedeni bir ülkedir. Âlemlerin Rabbi Allah onu mücerret ruhun hizmetine sunmuş ve ruh için bu ülkede organlar, hisler, zahiri ve batini kuvveler ile birçok ordu ve hizmetçi karar kılınmıştır. Burada bunları detaylı olarak ele alacağız.
“ما يعلم جنود ربك الا هو”[1]
Onların her birine muayyen hizmet ve istikrarlı bir meslek tayin etmiştir. Onların içinden dört kuvve olan: “Akıl”, “Şehvet”, “Gazap” ve “vehim”i bu memleketin hâkimleri ve yöneticileri karar kılmıştır. Diğer kuvveler ise bunların ellerinin altında ve emir alma makamındadırlar.