Mir’acu’s Saadet
-
Mir’acu’s Saadet kitabından (10)
Düşük ve Alçak Sıfatların Fazilet Sıfatlarının Karşısında Olması
İfrat ve tefrit tarafındaki fazilet dört tanedir. Ondan kaynaklanan ve onun çatısı altında olan her bir kötü sıfatın ise sayısı sınırsızdır. “Hile” kandırma ve aldatmadan hâsıl olur. “Ahmaklıktan” aptallık ve cehl-i mürekkep. Korkusuzluktan ise tekebbür, bencillik, dik kafalılık ve gurur oluşur. “Korkudan” suizan ve kaygı ve alçaklık, “hırstan” utanmazlık, açgözlülük, cimrilik, israf, faiz ve haset, “sönüklükten” ise neslin son bulması ve benzeri şeylere sebep olur. Ahlak uleması onların birçoğunu açıklamıştır bizde burada onları açıklayacağız.
-
Mir’acu’s Saadet kitabından (9)
İnsanı Yönlendiren Deruni Sıfatlar
Birçok insan dünyayı dünya için terk etmiş ve dünyevi bazı lezzetleri de daha büyük lezzetleri elde etmek için terk etmişlerdir. Bu tür insanlar iffet faziletine sahip değillerdir. Ve yine bazıları çaresizlik ve yokluktan, imkân ve güçlerinin olmamasından veya onların birçoğundan nefret edildiğinden, bazı hastalıkların oluşabileceğinden ve hoş olmayan şeylerin tedirginliğinden veya insanların kınamasından çekindiklerinden dolayı (dünyevi) lezzetleri terk etmişlerdir. Dolayısıyla bu tür insanlara da iffetli insan diyemeyiz. Birçok insan kırsal alanlarda ve dağlarda yaşayan insanlar gibi, lezzetleri bilmedikleri ve onların tadına varamadıkları için bazı lezzetleri terk ederek peşi sıra gitmemektedirler. Bu da iffet sıfatı değildir. Bilakis iffet sıfatına sahip kişi şu özelliklere sahiptir: “Güçlü, kuvvetli ve sağlıklı bir şekilde, lezzetlerin mahiyetini bilerek, elde edilmesi için gerekli araç ve gereçlerin olmasıyla, maraz ve afetlere düşme tedirginliğini yaşamadan, dışsal bir engel olmadan, dünyevi lezzetleri elde etmek için şeriat ve akıl hükümlerinin dışına çıkmayandır.”
-
Mir’acu’s Saadet kitabından (8)
Akıl, Gazap, Şehvet ve Vehim Kuvvelerinin Lezzet Ve Elemi
Her kimde azıcık bir akıl varsa ve kendi nefsinin düşmanı değilse, akıl kuvvesinin üstünlüğü için uğraş vermesi ve ebedi saadete ermesi için ciddi bir şekilde çaba sarf etmesi gerekir. Vaktini güzel ve cemile sıfatları elde etmekte ve çirkin ahlakı bertaraf etmekte geçirmelidir. Ey kardeşler! Kendiniz için Allah’tan rahmet dileyerek, nefislerinize merhamet edin. Bütün kapılar üstünüze kapanmadan uyanın. Ayaklarınız kırılmadan önce yolları kat edin. Vakit geçmeden kendinizi bulun. Ömrün kısa ve muhtasar olmasından gaflet etmeyin. Kötü ahlak kökleşmeden, çirkin sıfatlar adetleşmeden, şeytan orduları kalp memleketine hâkim olmadan, kalbin tahtı şeytanın yeri olmadan önce, güç ve kuvvetinizin olduğu gençlik yıllarınızı kaybetmeden önce çare düşünün. Evet, sen yavaş yavaş acizlik, çaresizlik ve yaşlılığa doğru ilerlemektesin ve nefsinde bulunan sıfatlar her geçen dakika güçlenip gelişmektedir...
-
Mir’acu’s Saadet kitabından (7)
İnsanı Yöneten Dört Kuvvet ve Görevleri
‘Akl’ın görevi, işlerin hakikatlerini idrak etme, hayır ve şerleri ayırt etme, güzel işlere emretme ve kötü sıfatlardan nehyetmedir. “Şeheviye” kuvvesinin faydası bedenin bekasını sağlamaktır. Nefsin kemalinin tahsil edilme aletidir, zira bu birkaç günlük dünya yaşamı yemesine, içmesine, evlilik ve çoğalmasına bağlıdır. “Vehmiye” kuvvesinin faydası cüzi şeyleri anlamak ve insanı doğru yola iletecek işlerin ince noktalarını öğrenmektir. “Gazap” ve öfke kuvvesinin görevi: dıştaki zararlı şeyleri bedenden uzak tutmak ve eğer şehvet ve vehim kuvvesi, aklın emrinden serkeşi ederek kendi başlarına amel etmişlerse, onları zorlayıp doğru yola getirerek, aklın iktidarına boyun eğdirmektir.