Tahran ve Moskova’dan uluslararası hukuka vurgu

Ehlibeyt (as) Haber Ajansı ABNA - İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, Rus mevkidaşı Sergey Lavrov ile dün yayınladıkları ortak bildiride, 'İran ve Rusya Federasyonun küresel krizlerin çözümünde tek taraflı ve yasa dışı yaklaşımlarla mücadele etmeyi ve bölgesel ve uluslararası acil ve zorunlu meselelerin çözüme kavuşmasında uluslararası hukukun tanınmış ilkelerine dayalı çok taraflı ve adilane yaklaşımları güçlendirmeyi hedeflemektedir' dediler.

İki bakan ayrıca, Tahran ve Moskova’nın, meşru hükümetlerin sahte şekilde değiştirilmesi hedefi ile diğer hükümetlerin iç veya dış işlerine müdahaleyi kınadıklarını vurguladılar.
Zarif’in Türkiye ziyareti sonrası Rusya dışişleri bakanı ile müzakerelerinin sonunda yayınlanan bildiri, bölgede mevcut şartlar ve uluslararası hukuka olan bakış konusunda çeşitli konuları içermektedir.
Uluslararası hukuk alanında Amerika’nın çeşitli anlaşmalar ve uluslararası kurumlardan çekilmesi ayrıca UAEA yönetim kurulu kararlarına artan müdahaleleri, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi bildirilerini ayaklar altına alması, uluslararası ilişkilere hakim olan düzeni tehlikeye atan konulardır.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi bildirisinin bir bölümü olan İran’a silah yaptırımının sona ermesi ise Zarif ve Lavrov'un Moskova ziyaretinde ele aldıkları diğer konuydu. Söz konusu yaptırım 18 Ekim 2020’de sona eriyor.
Amerika  Silah Kontrol Derneği Silahsızlanma Direktörü Kelsey Davenport bu bağlamda yaptığı açıklamada, “Pompeo’nun kendi çalışmalarını yürütebilmesi halinde İran’a yaptırımların geri gelmesinin Bercam nükleer anlaşmayı yok edeceğini” söyledi.
Bercam nükleer anlaşma aslında ortak bir irade ve nükleer alanda güven oluşturma doğrultusunda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi desteği ile uluslararası bir anlaşmaya dönüştü. İran bu alanda hatta kendi sorumluluklarından daha fazlasını yerine getirmiştir, halbuki Bercam tüm taraflar için çok yönlü bir sorumluluktur.
Amerika nükleer anlaşmadaki taahhütlerini gerçekleştirmezken, kasten Güvenlik Konseyi 2231 sayılı kararı ve BM Antlaşması 25. Maddesini ihlal etmişken şimdi Bercam nükleer anlaşmasını tamamen yok etmek istiyor.
Bu bağlamda Zarif’in Moskova temaslarına paralel olarak İran’ın UAEA dönem oturumundaki temsilcisi Kazım Garibabadi, Ajans genel müdüründen Amerika’nın yıkıcı eylemlerini rapora yansıtmasını istedi. Garibabadi, “Bercam’ın diğer tarafları, özellikle 3 Avrupa ülkesi ve de uluslararası toplumun çok geç olmadan, Bercam anlaşmasındaki taahhütlerini gerçekleştirme doğrultusunda muteber pratik adımlar atmakla güveni takviye etmeleri gerekir” vurgusunda bulundu.
Hiç şüphesiz İran’a karşı bildirinin onaylanması halinde İran İslam Cumhuriyeti de buna uygun olarak gereken girişimlerde bulunması gerekir. Nitekim Rusya dışişleri bakanı İranlı mevkidaşı ile Moskova’da düzenlediği ortak basın toplantısında, Amerika’nın İran’a silah yaptırımını uzatma çalışmalarının bir geleceği olmadığını; fakat her halükârda yaşanacak sonuçların sorumluluğunun bir kısmı, Bercam taahhütlerini yerine getirmeyen 3 Avrupa ülkesine ait olduğunu ifade etti.
Gerçek şu ki uluslararası ilişkilere egemen düzen, Amerika’nın oluşturduğu durumla çok zayıf ve kırılgan bir hal almıştır ve bu da uluslararası toplum için bir tehdit sayılıyor. Bu açıdan İran’ın UAEA temsilcisi, Bercam’ın Avrupalı taraflara, nükleer anlaşmayı kurtaramayacaklarsa en azından mevcut durumu daha da zorlaştırmamaları ve içinden çıkılmaz hale dönüştürmemeleri tavsiyesinde bulundu./



/129