Ehlibeyt (as) Haber Ajansı ABNA - İki günlük Taşkent oturumunda Şanghay işbirliği teşkilatının başbakanları, İshak Cihangiri dünya ve bölge meselelerine ilişkin Tahran tutumunu açıklamasının yanı sıra bazı katılan ülkelerin yetkilileri ile görüştü.
İslami İran Cumhurbaşkanı birinci yardımcısı İshak Cihangiri dün Cumartesi Özbekistan başkenti Taşkent'te düzenlenen 18. Şanghay İşbirliği Teşkilatı ŞİT başbakanları toplantısında yaptığı açıklamada, "İran, Amerika'nın Bercam nükleer anlaşmasından çekilmesi ardından anlaşmanın diğer taraflarıyla diyalogların devam etmesi için hazır olduğunu bildirirken, bir sene sonra Bercam anlaşması kapsamında taahhütlerini askıya alma sürecini başlatmış oldu"ifadesini kullandı.
Cihangiri açıklamasının devamında Bercam anlaşmasının diğer taraflarının taahhütlerini yerine getirmeleri durumunda, İran'ın Bercam kapsamında nükleer taahhütlerini tekrar uygulayacağını söyledi.
10' dan fazla belgenin incelenmesi bu toplantının gündeminde.
Hali hazırda İran İslam Cumhuriyeti, Afganistan, Moğalistan ve Belarus gözlemci üye ve Türkiye, Serilanka, Azerbaycan Cumhuriyeti, Ermenistan, Nepal ve Kamboçya bu örgütün ortaklarından sayılıyor.
Devletler arasında faaliyetlerini sürdüren ve uluslararası bir kurum olan Şanghay İşbirliği teşkilatı miladi 15 Ocak 2001 tarihinde Çin'de kuruldu. Rusya, Çin, Kazakistan, Kırgizistan, Tacikistan ve Özbekistan bu kurumun asıl üyeleri olarak biliniyor. 2017 yılının Ocak ayında Hindistan ve Pakistan da bu örgüte üye oldular.
Şanghay İşbirliği Teşkilatı bir siyasi güvenlik teşkilatıdır.Uygun tüketim ve üretim piyasası,yeterli ve geniş nüfuzu ve İpek yolu gibi tarihi stratejik yolların etkin hale gelmesi bu teşkilatın ekonomik boyuttaki meziyetlerinden sayılır. 30 milyon kilometrekarelik bir alana sahip olan Şangay İşbirliği Teşkilatı üyeleri aslında Asya ve Avrupa kıtasının büyük bir bölümünü kendi ellerinde bulunduruyorlar.
Şüphesiz yeni üyelerin ŞİT'e katılmasıyla dünya nüfusunun yarısına yakın bir oran bu teşkilat ile işbirliği içinde oluyorlar. İşte bu nüfuz dünyanın önemli bölgelerinde üretim ve tüketimin büyük piyasası olarak faaliyetlerini sürdürebilirler.Ancak bazı gerçekleri göz ardı etmemek gerekir.Bu teşkilata yeni üyelerin katılımıyla üye ülkeler arasındaki ilişkilerde bazı sorunların baş göstermesine yol açacak.
Örneğin Hindistan ile Pakistan arasındaki tarihi ihtilaflar veya Azerbaycan cumhuriyeti ile Ermenistan arasındaki benzer sorunlar bu devletler arası kuruluşun ilişkilerinin bütünlüğü üzerinde olumsuz bir etkisi olabilir. Buna paralel olarak Afganistan'da terörizm ve aşırıcılık hala kendi hayatına devam ediyor ve bu ülke ile Azerbaycan Cumhuriyeti AB'ye katılmaya çalışıyorlar.
Oysa şimdiden ŞİT'in bazı hedeflerinin Batılı örgütlerle çeliştiğini öngörmek mümkün. Yaklaşık yirmi yıl önce kurulan bu uluslararası örgüt, başlangıçta sınır ihtilaflarının çözümü ve terörle mücadele için bir kaynak olarak kuruldu.
Amerika'nın Afganistan'a yaptığı askeri saldırısı ardından ŞİT Orta Asya bölgesinde Amerikan'ın nüfuzu ile mücadeleyi gündemine aldı. Bu bağlamda Kırgız siyasi meseleler uzmanı Hüseyin Osobaliev ele aldığı bir yazısında ABD'nin bölge düzenini bozma hedeflerine işaretle şöyle yazdı:
"Son 30 yılda Orta Asya ülkeler arasındaki işbirliğini geliştirme yolunun önemli engellerinden biri ülkeler arasında güven kaybıdır.Yeni üyeler özellikle Orta Asya ülkelerinin gelecekteki sorunları çözmek için dış politika tutumlarını yeniden gözden geçirmeleri ve bölgesel etkileşimlere öncelik vermeleri gerekiyor."
Sonuç olarak şunu söylemek gerekir ki Şangay İşbirliği Teşkilatı başbakanlar konseyi toplantısı, yeni üyelere mevcut sorunları azaltma ve Uluslararası Örgütlenme çerçevesinde daha fazla yakınlaşmayı teşvik etme konusunda bir fırsat daha sundu.
.........
340
