30 Ocak 2023 - 16:04
İsveç'in NATO üyeliği sürecinin askıya alınması

İsveç dışişleri bakanı Tobias Billström Cumartesi günü yaptığı açıklamada Kuran'a yönelik saygısızlığın ardından, Türkiye ve İsveç'in bu ülkenin NATO'ya üyeliği hususundaki müzakerelerinin askıya alındığını duyurdu.

"Tobias Billström", İsveç hükümetinin Türkiye ile müzakereleri ilerletmeye çalıştığını ve hala  ülkesinin NATO üyelik sürecinin yaz sezonunda tamamlanmasını umduğunu vurguladı. Bu arada Finlandiya, Türkiye'nin Türkiye karşıtı protestolar ve İslam karşıtı eylemler nedeniyle İsveç'e yönelik sert eleştirileri nedeniyle, bu hafta ilk kez İsveç olmadan NATO'ya katılacağını duyurdu. Bu sayede özellikle İsveç ile Türkiye arasında artan gerilim ve İsveç'in provokatif eylemleri Ankara'nın İsveç'in NATO üyeliğine olumlu oy verme olasılığını azalttığı için Helsinki'nin NATO üyeliği için Stockholm'den ayrı bir yol izleme niyetinde olduğu görülüyor. İsveç ve Finlandiya, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırmasının ardından 2022'de bu batı askeri örgütünün 30 üyesinin tamamının onayını gerektiren NATO'ya katılma talebinde bulundu. Ancak Türkiye'nin bu konudaki tutumu belirleyici bir öneme sahip olduğu ortaya çıktı. 

Türkiye, İsveç ve Finlandiya'nın NATO'ya üyeliğini kabul etmek için çeşitli koşullar öne sürdü. Türkiye'nin talebi özellikle bu ülkelerde Türk hükümetine karşı çıkan ve silahlı faaliyetlerde bulunan Kürt azınlıklar ile ciddi ilişkilerin sonlandırılmasını  içeriyor. Ankara, NATO'nun Türkiye'yi tehdit eden terörizme karşı ortak tavır almasını istiyor. Türk haber ajansı Anadolu bununla ilgili bir haberinde şunları yazdı:" Türkiye 40 yıldır bu ittifakı ayakta tutmaya çalıştı ama "müttefikleri" terör örgütleri "Ermenistan'ın Kurtuluşu için Ermeni Gizli Ordusu", "PKK", "Halkın Devrimci Kurtuluş Cephesi" ve "Fethullah Gülen" gibi gruplara ev sahipliği yapmış, onlara silah sağlamış  ve siyasi meşruiyet kazandırmıştır. "    İsveç ve Finlandiya'nın Brüksel'de NATO'ya üyelik başvurusunun resmi olarak sunulmasının ardından, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 2022 Mayıs ayı ortalarında şöyle  söyledi: "Güvenlik kurumu (NATO) artık güvenliğe sahip olmayacaksa evet diyemeyiz."  Erdoğan, İsveç ve Finlandiya'yı PKK de dahil olmak üzere "terör örgütleriyle" mücadelede yetersizk kalmak ve olmakla suçluyor. Ayrıca bu iki ülkeyi Türkiye'ye silah göndermeyi durdurmakla suçladı. Finlandiya ve İsveç, Türkiye'nin kuzey Suriye'ye askeri saldırısının ardından 2019'da Ankara'ya silah ambargosu uyguladı.

İsveç ve Finlandiya'nın başlangıçtaki NATO üyeliğinin hızlı ve kolay süreciyle ilgili düşüncesinin aksine, Türkiye'nin buna ciddi muhalefetinin aşılması çok zor bir engel haline geldiği artık açıktır.Özellikle, aşırı sağcı Danimarkalı-İsveçli siyasetçi ve İslam karşıtı ve aşırılık yanlısı "Stram Kors" partisinin lideri Rasmus Paludan'ın geçen hafta Stockholm'deki Türk büyükelçiliği önünde Kuran yakmasının ardından Türkiye, İsveç ile müzakereleri askıya alma kararı aldı. Finlandiya'nın NATO'ya katılma talebiyle ilgili olarak müzakere süreci de askıya alındı. İsveç hükümeti, bu saldırı eyleminin iki ülke ilişkilerine olan etkisini azaltmaya çalıştı ve bu konuda ikili bir pozisyon benimsedi. İsveç Başbakanı Olaf Kristerson, saldırı eyleminin ardından ifade özgürlüğünü desteklediğini ancak bu kadar çok insanın kutsal kitabının yakılmasının çok saldırgan bir eylem olduğunu söyledi. İsveç hükümeti bu şekilde ifade özgürlüğü bahanesiyle İslam karşıtı duruşunu vurgulamaya devam ediyor.

Önemli olan şu ki, Washington Rusya'yı çevrelemek için İsveç ve Finlandiya'nın bir an önce NATO'ya katılmasını istiyor, böylece Rusya'yı kuşatma çemberi NATO'nun kuzey kanadının oluşturulmasıyla tamamlanmış oluyor.Bu nedenle Amerika da bu konuya özel önem veriyor. Ankara'ya bu konuda yaptığı baskı da ortadadır. Amerika bu alanda Türkiye'ye baskı yapmak için çeşitli araçları kullanmaya çalışıyor. Bu konuda Amerikalı senatör Jeanne Shaheen, Türkiye İsveç ve Finlandiya'nın üye olmasına izin vermediği sürece Türkiye'ye F16 savaş uçağı satmanın imkansız olacağını açıkladı. Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, bu Amerikalı senatöre cevaben şunları söyledi: "Ankara'nın F-16 satın alma talebinin İsveç ve Finlandiya'nın NATO'ya üyelik süreciyle hiçbir ilgisi yoktur ve Amerikan Kongresi bunları birbiriyle ilişkili olarak göstermemelidir." Sonuçta Amerika'nın baskısına rağmen Türkiye, İsveç ve Finlandiya'ya yönelik temel taleplerini karşılamadan bu iki Kuzey Avrupa ülkesinin NATO'ya üyeliğini kabul etmeyecek gibi görünüyor.