Ehlibeyt (a.s) Haber Ajansı ABNA- “9 kardeştik 2 kişi kurtulduk. Diğerlerine ne oldu bilmiyorum” Bu sözler, IŞİD’in Irak’ın Şengal Kasabasına düzenlediği saldırıdan yaralı kurtulan Ezidi bir gence ait.
Sinjar ya da Kürtçe adıyla Şengal, dünyada Ezidilerin bir arada yaşadığı en büyük kasaba. Mezopotamya Ovasının ortasında bir yerde.
Tarihler Ağustos 2014’ü gösteriyordu. Mezopotamya ovası, hem meteorolojik olarak hem de siyasi olarak çok sıcak günler yaşıyordu. Siyasi hareketliliğin nedeni IŞİD. Irak’ın Musul vilayetini ele geçirerek tüm dünyanın dikkatlerini üstüne çeken IŞİD, yönünü Ezidilerle özdeşleşen Şengal’e çevirdi. Köyleri birer birer ele geçiren IŞİD, Şengal köylerinin 200 metre yakınına mevzilendi. Önceleri köyleri havan atışlarıyla taciz eden örgüt, bir süre sonra saldırıya geçti. 3 Ağustos 2014’te ise kasaba merkezine saldırdı.
Saldırıda binlerce kişi öldü, bir o kadarı da bölgeyi terk etmek zorunda kaldı. Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi’ne bağlı peşmergeler geri çekilince kasaba savunmasız kaldı. IŞİD ile yüz yüze kalan Ezidilerin imdadına PKK’nın Suriye’deki kolu YPG koştu.
YPG kasabanın Suriye sınırına yakın olması nedeniyle IŞİD’e saldırarak bir koridor açtı ve Ezidileri tahliye etti. Bu sırada Kandil’deki bazı PKK’lı gruplar da araçlarla Şengal’e geçti. PKK’lılarla birlikte Kürt hükümetine bağlı Peşmerge özel kuvvetleri de bölgeye sevk edildi. İlk şoku atlatan Kürt gruplar, Şengal çevresinde mevzilenmeye başladı. Bu tarihten sonra IŞİD Kürt gruplara karşı saldırıya geçti ancak başarı sağlayamadı. Örgütün ilerlemesini durduran Kürt gruplar kasabayı kurtarmak için hareket geçti. Yıl içinde yapılan operasyonlarla kasabanın bazı mahalleri geri alındı ancak hala önemli bir bölümü IŞİD’in elindeydi. Son zamanlarda koalisyon uçaklarının da destek verdiği operasyonlardan tam sonuç bir türlü alınamıyordu.
Kürt güçleri kasabayı tamamen IŞİD’ten temizleyecek operasyon için defalarca planlar yaptı. Son olarak 3 Kasım’da operasyona başlama kararı alındı. Ancak operasyon yine ertelendi. Operasyon bir türlü başlamıyordu. Herkes nedenini merak ediyordu.
Operasyonun başlamama nedeninin PKK ve Kürt yönetimi arasındaki anlaşmazlık olduğu ortaya çıktı. Kürt yönetimi bölgeye 10 bini aşkın peşmerge yığdığını belirterek, ihtiyaç olmadığı için PKK’dan bölgeyi terk etmesini istiyor. PKK ise buna yanaşmıyor. Peki PKK’nın Şengal’e ilgisi nereden geliyor?
Ezidiler hem Kürt olmaları, hem de dini inanışları nedeniyle, tarih boyunca bölgenin en ezilen halkı oldu. 2000’li yılların başında örgütlenme kararı alan Ezidilere PKK kucak açtı. Bu yakınlaşma PKK’nın Şengal bölgesinde faaliyet göstermesinin önünü açtı. Ancak Irak işgali sırasında Amerika’nın saldırılarından çekinen PKK bölgeyi terk etti. Bu sırada çok sayıda Ezidi gencini örgüte kazandırmıştı. IŞİD saldırısı ile PKK bir kez daha Şengal’e girme fırsatı yakaladı. PKK Peşmerge güçlerinin geri çekilmesi nedeniyle bölgesel Kürt yönetimine tepkili olan Ezidiler arasında da sempati topladı. Hatta Ezidilerden oluşan Şengal Savunma Birliği adıyla bir de silahlı grup kurdu.
PKK’nın Şengal’e ilgisinin bir nedeni de Suriye sınırına yakın olması. Suriye’deki PKK’ya yakın gruplarla en rahat bağlantı yolu Şengal’den geçiyor. İşte bu nedenle, PKK bölgeyi terk etmek istemiyor.
Son operasyondan bir gün önce Kürt yönetimi ve PKK anlaşmazlığa çözüm bulmaya çalıştı. Ancak toplantıdan bir sonuç alınmadı. İddiaya göre PKK bölgeden çekilmek için Kürt yönetimine iki şart sundu. Şartlardan biri Şengal’i kurtarma operasyonuna katılmak, diğeri ise Şengal Savunma Birliği’nin resmen tanınması. PKK’nın Şengal sorumlusu Heval Agid, bölgeden uzaklaştırılma yönündeki girişimleri kabul etmeyeceklerini söyledi. Agid kasaba kurtarıldıktan sonra çekilmeye hazır olduklarını resmen ilettiklerini de ekledi.
Şengal’deki Peşmerge güçleri komutanlarından Serbest Lezgin ise, PKK’nın şart sunduğu yönündeki iddiaları kabul etmedi. Al-Monitor’a konuşan Lezgin, IKYB Başkanı Mesut Barzani’nin taraflar arasında silahlı çatışma çıkmaması için gerekirse operasyon planlarının değiştirilmesi talimatı verdiğini söyledi. Lezgin şöyle konuştu: “Mesut Barzani ‘PKK ile savaşmayın’ dedi. Biz kardeş kavgası istemiyoruz, hiçbir şekilde kardeş kavgası olmayacak aramızda. Kardeş kavgası Başkan Barzani’nin kırmızı çizgisidir. PKK bölgede vardır, varlığını gösteriyor. Kendini orada kalıcı olarak görmekte, bayrak, karakol, fotoğraflar, bu tür şeyleri kurmuşlar. Bölge için doğru bir şey değil. Güney Kürdistan resmi bir bölge ve bu onun bu özelliğine, hususiyetine aykırı. Bölgenin bir yönetimi var, kurum ve müesseseleri var. PKK durumdan şikayetçi ama onların kendilerine de bakmaları lazım. Onlar Şengal’in özgürleştirilmesine kadar burada olacaklarını söylüyorlar sonra gideceklerini söylüyorlar ama öyle görünmüyor. Burada kalmayı düşünüyorlar ve burada egemenlik sağlamaya çalışacaklardır”.
Irak Kürt bölgesinin başkenti Erbil’de yaşayan Siyasi analist Sıddık Hassan Şükrü’ye göre Şengal KDP ve PKK kadar Türkiye için de önemli. Al-Monitor’un sorularını yanıtlayan Şükrü, taraflar arasındaki anlaşmazlıkta Türkiye’nin rolünün olduğuna inanıyor. Şükrü “Şengal PKK’nin ya da yandaşlarının eline geçerse Rojava ile Irak arasındaki ilişki kapısı olur. Eğer onların eline geçerse Rojava’nın dış dünyayla bağlantısını sağlayan bir kapı olur. Ama KDP’nin eline geçerse, Semalka kapısı da KDP’nin elinde, YPG ve PYD çembere alınmış olur. Türkiye de Şengal Kürtlerin eline geçerse bile, PKK’nin elinde olmasını istemiyor sadece peşmergelerin elinde olmasını istiyor. Bir de milli bir mesele var KDP açısından. Herkes KDP’nin Ezidileri savunmadığını ve kaçtığını savunuyor. Onları savunan YPG ve PKK idi. Bu siyasi bir prestij meselesi oldu. Bu nedenle KDP bunu elden bırakmak istemiyor. Eğer bırakırsa prestiji sarsılır.” diye konuştu.
Şükrü’ye göre taraflar arasında silahlı çatışma çıkma olasılığı bulunmuyor. Anlaşmazlığın siyasi alanda süreceğine dikkat çeken Şükrü şöyle devam etti: “KDP PKK’nin diğer bölgelerdeki faaliyetlerini engeller, lojistiklerini kısıtlar. Anlaşmazlık siyasi alanda kalır, çatışma çıkmaz. Çatışma çıkarsa diğer gruplarda dahil olur. Bu da KDP’nin aleyhine olur.”
KDP’nin Dış ilişkiler sorumlusu Hemin Hawrami ise, Twitter hesabından yaptığı açıklamada PKK’yı eleştirdi. Hawrami şöyle yazdı: “PKK kendisi Şengal’i kurtaracak idiyse, neden bir yıl peşmergelerin harekete geçmesini bekledi. Şimdi PKK peşmergenin somut bir planı olduğunu biliyor, propaganda yoluyla peşmergenin zaferini çalmak istiyor. Eğer PKK tek başına kurtarmak istiyorsa, bir yıldır onları engelleyen neydi? İş birliği yapmak zorundalar” dedi...
Mahmut Bozarslan
