Ehlibeyt (a.s) Haber Ajansı ABNA - İRİB haber ajansına açıklamada bulunan İran Atom Enerjisi Kurumu İAEK Başkanı Ali Ekber Salihi, İran'ın 36. Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör "İTER" üyesi olmak için gerekli ön hazırlıkları tamamladığını açıklayarak, nükleer enerji özelliklerinden yararlanma konusunda İran'ın hazırlamış olduğu uzun vadeli program ve İran'ın bu konudaki hedeflerini açıkladı.
Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör "İTER" projesinin özelliklerini ve beşeri toplumlara olan yararına açıklayan Salihi, şu anda Fransa'da icra halinde olan bu projenin hayata geçirilmesinden sonra ilk deneyinin 2020 yılına kadar tahakkuk bulmasının kararlaştırıldığını, ama bir takım engelleyici sebeplerden dolayı bunun icrasının beş yıllık bir ertelenmeye uğradığını ve bu projenin hayata geçmesiyle 500 megavatlık bir elektrik enerjisinin ülkenin enerji akımına ekleneceğini söyledi.
İran'ın nükleer teknoloji ve bilim dalındaki genç potansiyeli ve özgüvenini hatırlatan İran Atom Enerjisi Kurumu İAEK Başkanı Ali Ekber Salihi, bu projenin önümüzdeki 30 ila 40 yıl arasında ticari aşamaya varacağını ve İran'ın mevcut fırsattan yararlanarak bu projeye üyelik fırsatından yararlanması gerektiğini ve önümüzdeki 30 yıl içinde bu reaktörlerin verimliliğe başlaması gerektiğini belirtti.
Bu projenin icarsındaki ana gaye ise daha ucuz ve çevre sağlığıyla uyumlu ve süreklilik arzeden elektrik enerjisinin üretilmesidir.
Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör (İTER), nükleer füzyonunun, dünyayı kirliliğe yol açan fosil yakıtlarından kurtarabileceğini göstermesi açısından önem taşıyor. Nükleer füzyon, sera etkisi yaratan gaz yaymıyor ve çok düşük seviyede nükleer atık üretiyor.
İTER, güneşin enerji üretim yöntemini taklit ederek ve deniz suyunu kullanarak düşük maliyetli tükenmez enerji kaynağı yaratmayı amaçlıyor.
Füzyon reaktörü, elektrik enerjisine dönüştürülebilecek düzeyde termonükleer enerji üretebilen bir aygıt. Termonükleer reaktörde yakıt olarak yüksek sıcaklıkta bir plazma (serbest çekirdekler ve serbest elektronlardan oluşan karışım) gerekli. Çünkü termonükleer tepkimeler ancak böyle bir ortamda gelişebiliyor.
1940'ların sonlarından bu yana çok sıcak ve çok yoğun bir plazmanın oluşturulmasının ve bu plazmayı oluşturmak için harcanan enerjiden daha büyük bir enerji açığa çıkmasına yetecek süre için bir yerde kuşatılmış halde tutulmasının yöntemi aranıyordu.
İki hafif atom çekirdeğinin çok yüksek sıcaklıkta çarpışarak kaynaşıp, bir başka çekirdeğe dönüşmesi olan termonükleer tepkimede önemli ölçüde enerji açığa çıkıyor. Güneşin ve diğer birçok yıldızın yaydıkları enerji, proton-proton tepkimesi ya da karbon çevrimi gibi termonükleer tepkime dizilerinden kaynaklanır.
Nitekim İran'ın bu projehe katılması için ön hazırlıkların yapılması Salihi'nin son Fransa ziyaretinin ana gündemiydi.
Salihi, İran’ın Fransa ile nükleer füzyon konusunda işbirliği için mutabakata varıldığını, birkaç gün önce Fransa’dan 6 uzmanın İran’a gelerek, Atom Enerjisi Kurumu’nda nükleer füzyon konusunda çalışma başlatmak için görüşmeler yürütmekte olduğunu kaydetti.
İran Atom Enerjisi Kurumu İAEK Başkanı Ali Ekber Salihi, Füzyon reaktörünün, nükleer bilime paralel olarak İran Atom Enerjisi Kurumu'nun en öncelikle projelerinden olduğunu belirterek gelecek yıllarda bu alanda beklenen gelişmenin sağlanmasını temenni ettiklerini söyledi.
Aslında İran bu enerji dalından yararlanmayı uzun vadede dikkate almıştır. Hatta İran ile 5+1 grubu arasında KOEP diye meşhur olan 14 Temmuz 2015 tarihli nükleer anlaşmasının önemli ve anahtar kriterleri bulunmakta. Öyle ki bu kriterler İran'ın artık bundan böyle barış amaçlı nükleer enerjiden yararlanmasına olanak tanımış ve resmiyet kazandırmıştır. Oysa başta Amerika olmak üzere batılı ülkeler bu görüşmelerden, İran'ın nükleer imkan ve faaliyetlerini etkisiz hale getirmeyi ve tüm nükleer teçhizat ve dantımın İran'dan toplatılmasını ve İran'ın ihtiyacı olan düşük ölçekli zenginleştirilmiş uranyumu kendilerinin İran'a temin etmesini planlamaktaıydılar.
Ama artık İran barış amaçlı nükleer program ve teknolojiye sahip bir ülke olarak resmiyete tanınmış, nükleer yakıt, uranyum zenginleştirme ve reaktörlerin ihtiyacı olan ağır su üretme bakımından uluslararası topluluk tarafından kabul edilmiş bulunmaktadır.
Öyle ki İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi, Rusya’ya Ağır Su satım anlaşmasının yakında imzalanacağını söyleyerek İran'ın artık bu alanda da dünya'da ender ülkeler arasında söz sahibi olduğunu açıkca göstermiş bulunuyor.
Salihi yaptığı açıklamada, Rusya’ya 40 ton ağır su satışı ile ilgili nihai adımların atıldığını belirterek, anlaşmanın yakın zamanda imzalanacağını söyledi.
Salihi, anlaşmayla ilgili bazı detayların görüşülmesi için Moskova’yı ziyaret edeceğini ifade ederek, Avrupa ülkelerinden bazı şirketlerin de sanayi alanında kullanmak üzere İran’da ağır su almak istediklerini ve bu konuda iki AB ülkesine ait şirketler ile müzakereler yapıldığını söyledi.
