İran ile Rusya arasında transit geçişin geliştirilmesi ve Kuzey-Güney Koridoru'nun etkinleştirilmesi konusu iki ülkenin önemli projelerinden biridir. Reşt-Astara demiryolu hattının hizmete girmesiyle İran'ın güneyindeki limanların Rusya'ya bağlanmasında merkezi bir rol oynayabilir.
Kuzey-Güney Koridoru, Tahran'ın Azerbaycan ve Rusya ile diğer ülkelerle bağlantı kurmayı planladığı İran limanlarını ve demiryollarını kullanarak Hindistan'daki Mumbai'den Finlandiya'ya mal taşımayı kolaylaştırmak için tasarlanmış büyük bir transit yol. Bu bağlantılar Rusya’nın demiryolu bağlantısı yoluyla hem Fars Körfezi'ne hem de Hindistan’a erişimini sağlayacak.
2000-2002 yılları arasında projenin temelini Rusya, İran İslam Cumhuriyeti ve Hindistan attı. Ardından projeye diğer ülkeler katıldı. Ermenistan, Azerbaycan cumhuriyeti, Kazakistan, Belarus, Tacikistan, Türkmenistan, Ukrayna ve Bulgaristan da dahil oldu. Uluslararası Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru'na katılan Kafkaslar, Güney Avrupa, Batı Asya ve Orta Asya'daki ülkelerle, Avrasya’nın en önemli ulaşım girişimlerinden biri olarak öngörülmektedir.
Yaklaşık 3.000 kilometrelik bu ticaret yolu, iki ülkeyi, Batı'nın ulaşamayacağı kara ve deniz yollarıyla her türlü ürünü Asya'nın büyüyen ekonomilerindeki alıcılara ulaştırmasını sağlıyor.
Rusya, Azerbaycan Cumhuriyeti ve İran İslam Cumhuriyeti ülkelerini kapsayan Kuzey-Güney Koridoru'nun batı güzergahında, 162 km'lik Reşt ile Astara arasında kayıp bir halka bulunuyor. Bu demiryolu hattı yapılırsa St. Petersburg ile Fars Körfezi arasında demiryolu bağlantısı kurulacak. İran İslam Cumhuriyeti'nin transit yollarının geliştirilmesine yönelik stratejik planı, başta kuzey-güney koridoru olmak üzere ulaşım koridorlarının canlandırılmasına dayanmaktadır. Eskiden Güney ile ticarete daha az ilgi gösteren Rusya, Ukrayna'daki savaşın yanı sıra bu ülkeye yönelik Batı yaptırımları nedeniyle artık bu koridora özel bir ilgi gösteriyor. Buna dayanarak, Reşt-Astara demiryolunun inşasında Rusya'nın yatırım yapmasına ilişkin anlaşma dün resmen imzalandı.
Reşt-Astara demiryolu güzergahı kısa olmasına rağmen kuzey-güney koridorunun tamamlanmasında yüksek transit öneme sahiptir. Bu koridor, demiryolu, karayolu ve deniz taşımacılığının kombine bir ulaşım güzergahıdır ve bu koridorun son kısmının İran'ın Astara limanında yer aldığı düşünülürse, tamamlanması gemiden demiryoluna mal aktarımına ve ülkenin güneyine kargo taşımacılığına yol açacaktır.
Önemli olan husus, İran'ın güney limanlarından karadan geçerek Hazar Denizi'ne, Rusya'ya, Hazar Denizi kıyısındaki diğer ülkelere ve Avrupa'ya malları taşımak suretiyle doğu Asya limanlarından Avrupa'ya mal taşıma süresini ve maliyetini yüzde 50’den fazla azaltır.
Öte yandan bu koridor, Avrupa ülkeleri ile Batı Asya ve Orta Asya'nın yakınlaşmasına zemin sağlayabilir ve Avrasya'daki en önemli iletişim yollarından biri olarak kabul edilebilir. Açıkçası, bu rotanın tamamlanması, İran'ın Kafkasya'daki siyasi-ekonomik diplomasisini eskisinden daha fazla harekete geçirebilir çünkü İran'ın bazı komşuları, örneğin Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan ve Afganistan, bir şekilde karayla çevrilidirler ve denize ulaşmak için mallarını İran üzerinden taşımak zorundalar.
Bu nedenle, uluslararası koridorun geliştirilmesi ve bölgesel kapasitelerin kullanılmasına ek olarak, Kuzey-Güney Koridoru'nun tamamlanması İran için istikrarlı bir gelir kaynağıdır; Reşt-Astara demiryolunun hizmete girmesi ve Kuzey-Güney koridorunun faaliyete geçmesiyle İran'ın bu geçiş yolundan yılda yaklaşık 20 milyar dolar kazanabilmesi ve bunun da petrol gelirlerine olan bağımlılığını azaltacağı tahmin ediliyor./
342/
