Ehlibeyt (a.s) Haber Ajansı ABNA - El-Neşre tarafından yayınlanan analize göre; Riyad zirvesinin sona ermesinin ardından öyle ki Amerika Cumhurbaşkanı Barack Obama ve Basra körfezi ülkelerinin liderleri de zirveye katılmıştı, Obama bu zirveyi başarılı olarak tanımladı. Ancak katılımcıların gözü kapalı yaptıkları siyasi övgüler ve bütünde anlaşma konusunda meydana gelen ayrılık, şüphesiz Arabistan ve Amerika ilişkilerini bir süre önce tamamen farklı bir aşamaya taşıdı. Bu konuyu Arabistan bilgi servisi eski başkanı Türki Faysal en güzel şekilde anlatmıştı. Faysal açıklamasında şunları söylemişti; Arabistan ve Amerika için güzel günler sona ermiştir ve artık geri dönmeyecektir ve aralarındaki ilişki yeniden düzenlenmelidir.
Peki, bu değişimin nedenleri nelerdir?
1- Amerikan sebepli: Riyad ile Washington arasındaki ilişkilerin değişmesinin en açık nedeni Amerikan Cumhurbaşkanı Barack Obama'ya dayanmaktadır. O, Amerika dış ilişkilerini bir noktadan başka bir noktaya taşımıştır. O; esnek diplomasi siyasetini, Amerikan hücum siyasetinin yerine geçirdi ve dünyadaki birçok savaşın kaynağı olan askeri politikayı Amerika'nın menfaatleri doğrultusunda olan bir siyasete dönüştürdü.
Suudi Arabistan bu siyasetin sonucunda, daha önce yararlandığı Amerikan askeri desteğinden mahrum oldu. Bu ülke, meydana gelen boşluğu doldurmak amacıyla doğrudan ve bazen de dolaylı olarak askeri müdahale de bulunmaya mecbur kaldı.
2- Rusya sebepli: Dünya arenasından 70'ler ve eski Sovyetler Birliği döneminin son bulmasının ardından uzun müddet süren bir kayboluştan sonra, Rusya bir kez daha asıl oyuncu ünvanı ile müttefiklerinin ve kendisinin menfaatlerini korumak amacıyla, askeri müdahaleye hazır bir şekilde uluslararası arenaya dahil oldu. Aynı şekilde böyle bir durum Çeçenya, Ukrayna ve Suriye'de meydana geldi.
Rusya, Arabistan ile uluslararası arenada özellikle de Ortadoğu'da menfaatlerinin çatışması nedeniyle karşı karşıya geldiler ve bunu, Riyad müttefiki Amerika Rusya ile savaşmak için yardıma koşmadığı bir durumda yaptı. Bunun nedeni Amerika'nın menfaatlerinin Arabistan'ın menfaatlerinden farklı olmasıdır. Suriye gibi çatışma alanlarında dengelerin, Arabistan rejimi düşmanlarının lehine değişmesine neden olan da yine bu konu idi.
3- İran sebepli: İran, uluslararası yaptırımlardan dolayı çektiği sıkıntıların ardından geçtiğimiz 2015 Haziran ayında Batı ülkeleriyle nükleer anlaşma imzalaması ile yeniden ortaya çıktı. Bu olay; siyasi, ekonomik ve finans arenasında olumlu bir etkiye neden oldu.
İran yaptırımlar döneminde tüm çabasını, ülke içindeki askere, Arabistan'da eğitim görmüş olan zengin askeri akımları ve partileri sonlandırmaya harcadı. Bu ülke, sınırlarındaki iki önemli tehlikeyi ortadan kaldırmış olan Amerika'nın doğrudan askeri müdahalesinden faydalandı. İlk tehlike, Washington'un 2001 yılında Afganistan'daki Taliban örgütü ile çatıştığı zaman idi. İkinci tehlike ise, 2003 yılında Washington Saddam Hüseyin rejimini ortadan kaldırdığı zaman idi. Sonuç olarak bu iki savaş İran sınırlarındaki tehlikeyi ortadan kaldırdı. Bu olay da İran'ın bölgedeki etkisinin artmasına ve bu nedenle Arabistan'ın zarara uğramasına sebep oldu. Washington Arabistan'ın İran ile yapılan nükleer anlaşmadan dolayı duyduğu endişelerine önem vermedi ve bu konu Arabistan menfaatlerinin, Yemen'deki Ensarullah Hareketi'ne verilen askeri destekle doğrudan, Suriye ile Hizbullah'ın ve bazı Iraklı yetkililerin desteklenmesi ile de dolaylı olarak tehdit edilmesine neden oldu.
4-Tekfirci sebepli: Arabistan, tekfirci hareketin ilerlemesi ve güç kazanması için büyük hazineler harcadı. Öyle ki Rusya ile ilişkileri ki Moskova, Riyad'ı bazı tekfirci grupları desteklemekle suçlamıştı, bu sebeple gergin hale geldi. Bu konu Rusya'nın Balkan ülkelerindeki rahatsız edici menfaatleri eserini ortaya çıkardı. Yine Arabistan'ın Amerika ile ilişkileri, Washington'un Arabistan'ı tekfirci akımı engellemek için çaba harcamamakla suçlaması nedeniyle gergin hale geldi. Çünkü Arabistan'ın, aşırıcı grupları desteklemesinin Amerika'nın uluslararası menfaatlerine olumsuz etkisi olmakta idi. Öyle ki, Riyad birçok aşırıcı grupla bazen düşünce farklılığı ve bazen de liderlik yarışı nedeniyle çatışmıştır. Bu konu, bu gruplardan birçoğunun Arabistan'ı düşman olarak görmelerine neden olmuştur. Washington bu konuyu Arabistan aleyhine kullanarak bir kez daha 2001 yılındaki 11 Eylül ayında meydana gelen bu kanlı saldırı da Arabistan'ın parmağı olduğunu hatırlatıyor.
Son olarak şunu söylemek gerekir şüphesiz, Arabistan ve Amerika arasındaki bu anlaşmazlık bir taktik değil gerçeğin ta kendisidir. Her ne kadar Barack Obama Arabistan'a yaptığı son ziyarette bu anlaşmazlıkları bir taktik olarak göstermeye çalıştıysa da bu anlaşmazlıklar Arabistan ve Amerika ilişkilerinin kriz noktasına gelmesine neden oldu. Ancak konunun Arabistan için tek güzel noktası şudur ki Riyad şu an Amerika'nın eski desteğinin yerini doldurmak amacıyla kendi gücüne daha çok güvenmektedir ve ya Rusya ile İran'ın bölgedeki etkisini azaltmak amacıyla anlaşmazlık çıkarmaya çalışmaktadır.
