Uluslararası Ehl-i Beyt (a.s) Haber Ajansı – ABNA:  İran savaşı uzadıkça ABD Donanması üzerindeki mali ve operasyonel baskının kapsamı daha açık biçimde ortaya çıkıyor. Amerikan siyasi yayın ağı MeidasTouch da son haftalarda özellikle savaş gemilerindeki personel koşulları, uzun görev süreleri ve Pentagon’un savaşı sürdürebilmek için karşılaştığı kaynak sorunlarını gündeme taşıyan platformlardan biri oldu. MeidasTouch’ın kurucularından ve sunucularından Ben Meiselas, daha önce USS Abraham Lincoln ve diğer Amerikan savaş gemilerindeki koşullar konusunda yayımlanan haberleri öne çıkarmıştı.

Tartışmanın son ayağını İngiliz The Guardian gazetesinin 27 Ağustos’ta yayımladığı Pentagon belgelerine dayalı araştırması oluşturdu.

Guardian’a göre İran savaşı, ABD Donanmasının mevcut yıllık bütçesinde öngörülmeyen ölçekte harcamaya yol açtı. Gazetenin gördüğü Pentagon belgelerinde, personel maaşları için ayrılan hesaplarda açık oluştuğu ve savaş operasyonlarını finanse etmek amacıyla farklı bütçe kalemlerinden geçici kaynak aktarıldığı belirtiliyor. Bir donanma yetkilisi, maaş hesaplarından kullanılan kaynakların daha sonra harcanmamış başka fonlarla yeniden tamamlandığını söyledi.

Burada önemli bir ayrım bulunuyor: Bu durum, “Amerikan denizcilerinin maaşlarının doğrudan kesildiği” anlamına gelmiyor. Belgelerin ortaya koyduğu tablo, maaş ödemeleri için tahsis edilmiş bütçe hesaplarının geçici olarak başka operasyonlara yönlendirilmesi ve ardından yeniden doldurulması. ABD Donanması da personelin maaşlarının zamanında ödenmesi için kaynakların yönetildiğini açıkladı.

Bununla birlikte Guardian’ın ulaştığı bir donanma yetkilisi ve bir yüklenici, kaynak sıkıntısının bazı acil olmayan üs ve tesis bakım çalışmalarının ertelenmesine yol açtığını belirtiyor.

ABD Donanmasının 2026 bütçesinin yaklaşık 300 milyar dolar büyüklüğünde olmasına rağmen sorun, savaşın bu bütçe hazırlanırken öngörülmemiş olması. Donanma Komutanı Amiral Daryl Caudle da daha önce Kongre’de yaptığı açıklamada İran operasyonlarının 2026 bütçesine dahil edilmediğine dikkat çekmiş ve finansman sorunlarının eğitim, rutin operasyonlar ve kuvvet oluşturma faaliyetlerine yansıyabileceği uyarısında bulunmuştu.

Abraham Lincoln’da rekor görev süresi

Mali sorunlara, uçak gemilerindeki olağanüstü uzun görev süreleri de eklendi.

Yaklaşık 5 bin denizci ve deniz piyadesi taşıyan USS Abraham Lincoln, İran savaşındaki görevleri nedeniyle modern Amerikan denizcilik tarihinin en uzun kesintisiz deniz görevlerinden birini gerçekleştirdi.

Associated Press, geminin 250 günden fazla kesintisiz olarak denizde kaldığını ve George Washington uçak gemisi tarafından görevden alınmasının ardından ABD’ye dönüş yoluna geçtiğini bildiriyor.

Reuters da Lincoln’ün dokuz aya yaklaşan konuşlandırmasının personel üzerinde ciddi baskı yarattığını; gemide temel ihtiyaç malzemelerindeki sıkıntılar, moral kaybı ve ruh sağlığı sorunlarına ilişkin haberlerin Pentagon içinde tartışma yarattığını aktarıyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth ise gemideki koşulların medyada “yanlış yansıtıldığını” savunuyor.

Anadolu Ajansı ise denizci aileleri ve Amerikan medyasına dayanarak gemide öğünlerin kısıtlanması, küf, arızalı tuvaletler, temel malzeme eksiklikleri ve personelin psikolojik durumuna ilişkin kaygıları ayrıntılı biçimde aktardı.

Bu nedenle ABD Donanmasının personel ve lojistik sistemi üzerinde gerçek ve olağanüstü bir baskı bulunduğunu söylemek mümkün.

Ancak bu tablodan bütün Amerikan uçak gemilerinin “savaşta imha edildiği” sonucu çıkarılamaz.

Eisenhower, Ford ve Lincoln gerçekten hizmet dışı mı?

İlk metinde, USS Dwight D. Eisenhower, USS Gerald R. Ford ve USS Abraham Lincoln’ün son 15 aylık çatışmalarda ağır hasar görmeleri nedeniyle hizmet dışı kaldığı ileri sürülüyor.

Açık kaynaklı güncel veriler bu iddiayı bu biçimiyle doğrulamıyor.

USS Dwight D. Eisenhower, İran savaşı nedeniyle ağır hasar aldıktan sonra hizmet dışı bırakılmış görünmüyor. ABD Donanmasının resmi açıklamasına göre gemi, planlı bakım ve modernizasyon sürecini Nisan 2026’da tamamladı ve yeniden göreve hazır hale getirildi. USNI News ise Eisenhower’ın ağustos ayında Norfolk’tan yeniden denize açıldığını bildirdi.

USS Gerald R. Ford gerçekten şu anda tersanede. Ancak USNI News’e göre bunun nedeni açıklanmış bir İran saldırısı değil; yaklaşık 11 aylık uzun konuşlandırmasının ardından planlanan “Planned Incremental Availability” bakım süreci. Bu tür bakım dönemleri normal taşıyıcı görev döngüsünün bir parçası.

USS Abraham Lincoln ise hizmet dışı değil. 274 güne yaklaşan olağanüstü uzun konuşlandırmasının ardından Ortadoğu’dan ayrılarak Pasifik üzerinden ABD’ye dönüyor. USS George Washington da onu Ortadoğu’da görev rotasyonu kapsamında değiştirdi.

Dolayısıyla daha doğru gazetecilik ifadesi şudur:

İran savaşı Amerikan uçak gemisi filosunda ciddi yıpranma, uzun konuşlandırma ve bakım baskısı yarattı; ancak Eisenhower, Ford ve Lincoln’ün üçünün de İran’ın verdiği ağır savaş hasarı nedeniyle hizmet dışı kaldığına dair doğrulanmış veri bulunmuyor.

Mühimmat faturası büyüyor

Bir diğer önemli sorun, kullanılan yüksek maliyetli hava savunma mühimmatı.

İlk değerlendirmede bir Patriot füzesinin bugünkü maliyetinin yaklaşık 6 milyon dolar seviyesine çıktığı, geçmişte ise yaklaşık 4 milyon dolara tedarik edildiği belirtiliyor.

Reuters’ın Ağustos 2026 tarihli araştırmasına göre, modern PAC-3 Patriot önleme füzelerinin birim maliyeti yaklaşık 4-5 milyon dolar seviyesinde. Fiyat sözleşmenin türü, füze varyantı, destek paketleri ve üretim dönemine göre değişebiliyor. Dolayısıyla 6 milyon dolara yaklaşan nihai tedarik maliyetleri bazı paketlerde mümkün olsa da, “bugün bütün Patriot füzelerinin kesin fiyatı 6 milyon dolardır” demek için yeterli veri bulunmuyor.

Daha önemli nokta ise miktar.

Reuters, İran ve Ukrayna savaşlarının Patriot stokları üzerinde ciddi baskı yarattığını ve ABD’nin mühimmat rezervlerini hızla yenilemeye çalıştığını bildiriyor.

Bu nedenle savaşın gerçek maliyeti sadece fırlatılan mühimmatların geçmiş satın alma fiyatları üzerinden hesaplanamaz. Bugün kullanılan bir füzenin yerine yenisini koymak, daha yüksek üretim, işçilik ve hammadde maliyetleri nedeniyle eski muhasebe değerinin üzerinde maliyet yaratabilir.

El-Udeyd için 40 milyar dolarlık yeniden inşa iddiası

Metinde ayrıca, Katar’daki El-Udeyd Hava Üssü’nün yaklaşık 25 yıl önce 10 milyar dolara inşa edildiği ve bugün 40 milyar dolara dahi yeniden inşa edilemeyeceği ileri sürülüyor.

Bu rakamları bu haliyle doğrulayan resmi bir maliyet çalışması bulunmuyor.

ABD Hava Kuvvetlerinin Ocak 2026 tarihli resmi bilgisine göre Katar, El-Udeyd’i 2040’a kadar geliştirmeyi amaçlayan 170’ten fazla projeden oluşan yaklaşık 10 milyar dolarlık bir modernizasyon programını finanse ediyor. Bu rakam üssün 25 yıl önceki inşa maliyeti değil, güncel ve gelecekteki modernizasyon projelerinin toplam değeri.

Katar, Mart ayında İran’dan atılan bir balistik füzenin El-Udeyd’e isabet ettiğini doğruladı; ancak o açıklamada maddi hasarın büyüklüğü belirtilmedi. İran tarafı daha sonraki saldırılarda radar ve çeşitli askeri unsurları vurduğunu ileri sürdü; bu iddiaların tümü Amerikan veya Katar makamlarınca bağımsız biçimde teyit edilmiş değil.

Bu nedenle “El-Udeyd’in yeniden inşası kesin olarak 40 milyar dolardan fazla tutacak” ifadesi şu aşamada bir tahmin olarak değerlendirilmeli.

Savaşın toplam maliyeti: 2 trilyon dolar mı?

Metindeki en yüksek rakam, ABD’nin savaşta 2 trilyon dolar zarar gördüğü yönündeki değerlendirme.

Mevcut resmi veriler bu rakamı doğrulamıyor.

Reuters, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in 21 Temmuz’da Kongre’ye yaptığı açıklamada İran savaşının o tarihe kadar Pentagon’a doğrudan maliyetinin yaklaşık 37,5 milyar dolar olduğunu söylediğini bildiriyor.

Associated Press aynı 37,5 milyar dolarlık resmi Pentagon tahminini aktardı.

AFP de Hegseth’in açıklamasını aktararak maliyetin mayıs ortasındaki yaklaşık 29 milyar dolarlık tahminden 37,5 milyar dolara yükseldiğini bildirdi.

Anadolu Ajansı da Senato’daki aynı oturuma dayanarak resmi Amerikan tahmininin 37,5 milyar dolar olduğunu ve Pentagon’un İran operasyonlarıyla bağlantılı ihtiyaçlar için 67 milyar dolarlık ek kaynak istediğini bildirdi.

Ancak bu rakam yalnızca belirli doğrudan Pentagon harcamalarını kapsıyor.

Silah stoklarının yeniden oluşturulması, ağır kullanım nedeniyle gemi ve uçakların daha erken bakıma girmesi, hasarlı üslerin onarılması, enerji fiyatları, ekonomik büyüme kaybı ve gelecekteki sağlık/personel giderleri eklendiğinde gerçek toplam maliyetin çok daha yüksek olması mümkündür.

Fakat şu anda 2 trilyon dolarlık Amerikan zararı bağımsız kaynaklarla kanıtlanmış bir rakam değildir.

Aynı şekilde metinde BBC’nin 400 milyar dolarlık zararı kabul ettiği ifade ediliyor. Yaptığım taramada BBC’nin ABD ordusunun doğrudan savaş zararını 400 milyar dolar olarak hesapladığını gösteren güvenilir bir BBC haberi tespit edemedim. Bu rakamın ekonomik kayıp, İran’ın talep ettiği savaş tazminatı veya daha geniş bölgesel ekonomik maliyet tahminlerinden biriyle karıştırılmış olması mümkün.

Haber Analizi

Uluslararası kaynakların ortaya koyduğu tabloya bakıldığında, ABD Donanmasının İran savaşı nedeniyle gerçek bir mali, lojistik ve personel baskısıyla karşı karşıya olduğu konusunda güçlü göstergeler var; ancak bu tabloyu doğru rakamlarla okumak gerekiyor.

The Guardian diyor ki: Pentagon’un kendi iç belgeleri, Donanmanın savaş harcamalarını karşılamak amacıyla maaş hesapları dahil farklı bütçe kalemleri arasında para aktardığını ve bazı acil olmayan bakım faaliyetlerinin ertelendiğini gösteriyor. Bu, mevcut mali baskıya ilişkin en güçlü yeni kanıtlardan biri.

Reuters diyor ki: Savaş yalnızca bütçeyi değil, askeri hazırlık seviyesini ve personeli de zorluyor. Abraham Lincoln’ün olağanüstü uzun görevi ve Gerald R. Ford’un rekor konuşlandırması Amerikan deniz gücünde uzun süreli savaşın yarattığı yıpranmanın somut örnekleri. Ancak Pentagon’un doğrudan savaş maliyeti için açıkladığı resmi rakam temmuz itibarıyla 37,5 milyar dolar.

Associated Press diyor ki: Abraham Lincoln’ün 250 günü aşan kesintisiz deniz görevi personel, ikmal ve ruh sağlığı sorunlarını büyüttü ve Washington, gemiyi USS George Washington ile değiştirmek zorunda kaldı. Buna rağmen Lincoln imha edilmiş veya savaş hasarı nedeniyle hizmet dışı bırakılmış değil.

AFP diyor ki: Pentagon İran savaşı için 37,5 milyar dolarlık harcama açıkladı ve savaşın sürdürülmesi için onlarca milyar dolarlık ilave finansman gerekiyor. Dolayısıyla Washington’un mali sorunu gerçek; ancak doğrulanmış rakamlarla 2 trilyon dolar arasında büyük fark bulunuyor.

Anadolu Ajansı diyor ki: Abraham Lincoln’daki yaklaşık 5 bin personel neredeyse dokuz aylık görev boyunca yiyecek, hijyen, tesisat ve psikolojik sorunlara ilişkin ciddi şikâyetlerle karşılaştı. Aynı ajans, Pentagon’un İran savaşı maliyetini 37,5 milyar dolar olarak açıkladığını da bildiriyor.

Agenzia Nova diyor ki: Guardian’ın belgeleri Amerikan Donanmasının maaş ve diğer hesaplardan savaş operasyonlarına kaynak aktarmak zorunda kaldığı yönündeki bulguları ortaya koyuyor; bu durum savaşın donanmanın normal mali yapısına doğrudan baskı yaptığını gösteriyor.

Askerî-stratejik değerlendirme

Asıl sorun Amerikan Donanmasının “çökmesi” değil, yüksek yoğunluklu ve sonu belirsiz bir savaşın ABD’nin küresel deniz gücü modelini aynı anda birkaç noktadan zorlamasıdır. Uçak gemilerinin aylar boyunca bölgede tutulması bakım döngülerini geciktiriyor; Pasifik’te bulunması gereken gemilerin Ortadoğu’ya kaydırılması Çin’e karşı kuvvet planlamasını etkiliyor; milyonlarca dolarlık önleme füzelerinin yüksek tempoda kullanılması stok yenileme sorununu büyütüyor ve personelin uzun süre karaya çıkamaması insan unsurunda ciddi yıpranma yaratıyor. AP, Reuters ve Anadolu’nun Abraham Lincoln hakkındaki raporları bu baskının artık teorik değil, ölçülebilir hale geldiğini gösteriyor.

Dolayısıyla kullanılabilecek güçlü ama doğrulanabilir haber cümlesi şu olabilir:

“İran savaşı ABD Donanmasını henüz çökertmiş değil; ancak bütçe hesaplarından mühimmat stoklarına, uçak gemilerinin bakım döngülerinden denizcilerin fiziksel ve psikolojik dayanıklılığına kadar sistemin birçok noktasında aynı anda ciddi baskı oluşturmuş durumda.”