Shirika la habari la Ahlubayt (as)ABNA: Emir Abdullahiyan, Batı'nın yaptırımların kaldırılması alanında ciddi ve etkili bir karar vermesi gerektiğini ve önceki ABD yönetiminin başarısız politikalarından uzak durduğunu göstermesi ve nükleer Anlaşma çerçevesinde İran'a yönelik bütün yaptırımların kaldırılması ve garanti sağlanması alanında ciddi adımlar atılması gerektiğini tekrarladı.
Çin Dışişleri Bakanı da, ABD'nin Nükleer Anlaşma'dan tek taraflı ve hukuka aykırı olarak çekilmesine dikkat çekerek, Viyana görüşmeleri sırasındaki işbirliği ve istişarelerin ve İran tarafının makul talep ve reform önerilerinin sunulmasının önemli olduğunu, İran'ın tutumunun Çin tarafından desteklendiğini söyledi.
Wang Yi, İran Cumhurbaşkanı Seyyid İbrahim Reisi'nin Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Başkanı Xi Jinping'e Pekin-Tahran ilişkilerine ilişkin mektubuna atıfta bulunarak ikili ilişkileri genişletmeye ve derinleştirmeye hazır olduğunu duyurdu. Wang Yi, Afganistan'a Komşu Ülkeler Dışişleri Bakanları İkinci Zirvesi'nin Tahran'da başarıyla gerçekleştirildiğini belirterek, üçüncü zirvenin bu ay Pekin'de gerçekleştirileceğini duyurdu ve İran Dışişleri Bakanı'nı zirveye katılmaya davet etti.
Çin öyle bir zamanda üçüncü tur Afganistan komşuları zirvesine ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu açıkladı ki Taliban Ağustos 2021'den beri ülkeyi ele geçirmesinin ardından izlediği yönetim şeklinde değişiklik yapmamıştır. Uluslararası toplum ise hala Afganistan'da kapsamlı bir hükümetin kurulmasının bekleyişi içerisindedir.
Çin, İran, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan'dan temsilciler, Pakistan'ın ev sahipliğinde ve online olarak düzenlenen ilk Afganistan Komşuları Zirvesi'ne katılarak Afganistan'ı istikrara kavuşturmanın yolları hakkında görüşlerini dile getirdiler.
Afganistan'ın komşularının ikinci toplantısına Özbekistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Pakistan, Çin ve Rusya Dışişleri Bakanları katıldı.
Tahran'da düzenlenen Afganistan Komşu Ülkeler Zirvesi'nin 11 maddelik açıklamasında katılımcılar, Afganistan'ın sorunlarını çözmenin tek yolu olarak tüm etnik grupların katılımıyla kapsayıcı bir siyasi yapının oluşturulmasını değerlendirdiler.
Afganistan'ın komşuları, 8 Eylül'de İslamabad'daki açılış toplantısına ve 27 Ekim'de Tahran'ın ev sahipliğinde düzenlenen ikinci zirveye, Taliban'ın uluslararası alanda tanınmaması nedeniyle temsilcilerinin katılmasına izin verilmedi.
Tabii ki Afganistan'daki duruma ilişkin uluslararası toplantıların ardından, 19 Aralık 2021'de Pakistan, Dışişleri Kayyımı Amir Han Muttaki'nin başkanlığındaki Taliban heyetinin katıldığı İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi ülkelerin dışişleri bakanlarını ağırladı.
Çin, Afganistan'ın komşularının dışişleri bakanlarının üçüncü toplantısına ev sahipliği yapmaya hazırlanırken, zirve katılımcılarının kapsayıcı bir hükümet kurma konusundaki ısrarlarına ve Afgan halkına insani yardım sağlama ihtiyacına yaptığı ısrarlar devam ediyor. Ancak Taliban'ın neden bir adım atmadığı sorusu akla geliyor. Taliban'ın uluslararası güveni inşa etme doğrultusunda adım atmadığı, bu konudaki bölgesel ve uluslararası mesajları görmezden geldiği aşikardır.
Afganistan'da bir İslam Emirliği kurmayı hedefleyen Taliban'ın, Afganistan'daki tüm etnik grupların katıldığı kapsayıcı bir hükümet kurmaya isteksiz olduğuna dair güçlü bir görüş var.
Taliban'ın Afganistan'da tek bir ideolojiye dayalı, yönetim ilkeleriyle yüzleşmesi, grubun iktidardaki diğer etnik gruplarla ortak olmaya istekli olmadığını, bölgesel ve uluslararası toplantıların bunu yapmasının pek mümkün olmadığını gösteriyor. Taliban'ı Afganistan'da kapsayıcı bir hükümet kurmaya ikna etmenin de çok zor olduğu söylenmelidir.
Oslo zirvesi, Afganistan'da kapsayıcı bir hükümetin kurulması konusunda kesin bir sonuca varılmaksızın Taliban ve Avrupa ve Amerika ülkelerinden temsilcilerden oluşan oturumu da sonuçsuz sona erdi. Zirvenin nihai açıklaması Taliban yetkililerinin olumsuz tepkisiyle karşılandı.
Bu koşullar altında, Çin'in ev sahipliğinde yapılacak Afganistan'ın komşularının dışişleri bakanlarının üçüncü toplantısının, Pakistan ve İran'daki önceki iki toplantıdan farklı sonuçlara varması olası değildir ve uluslararası toplum, Taliban'ın uluslararası taleplere uyması için yeni bir yol bulmalıdır. Unutulmamalıdır ki Afganistan'da, grubun ülkedeki egemenliğini resmen tanımanın tek yolu kapsayıcı bir hükümetin kurulmasıdır./
342/
