Uluslararası Ehl-i Beyt (a.s) Haber Ajansı – ABNA: Mehr Haber Ajansı’nın derlemesine göre, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askerî operasyonlarının başlamasından bu yana operasyonların ilan edilen hedefleri yalnızca gerçekleşmedi; Batılı yetkililerin ve Amerikan medyasının değerlendirmelerine göre saldırganlara stratejik bir açmaz ile saha ve siyaset alanında kayıplar dayatıldı. Sivillere, aralarında öğrencilerin de bulunduğu kişilere yönelik geniş çaplı saldırılarla başlayan savaş, kısa sürede insani, güvenlik ve ekonomik boyutlarıyla uluslararası medyada farklı tepkilere yol açtı.
İngilizce yayın yapan medya
Fox News’in haberine göre BAE Federal Ulusal Konseyi Savunma, Ülke ve Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Ali Raşid El Nuaimi, ABD ile İran arasındaki müzakerelere “biraz iyimser” baktığını ve son günlerde Katar’ın arabuluculuğuyla ilerleme görüldüğünü söyledi. El Nuaimi, “İlerleme görüyoruz… İki tarafın güven inşa edecek ve savaştan uzak duracak bir noktaya gelmesini umuyoruz… Biraz iyimserim, ancak diğer seçeneği de reddetmiyorum” dedi.
Fox News’e göre bu açıklama, Reuters’ın İran’ın Katar üzerinden Washington’a yeni bir nükleer öneri sunduğunu bildirmesinin ardından geldi.
Haberde Tahran’ın müzakereler öncesinde yaptırımların kaldırılması ve ABD’nin deniz ablukasının sona ermesi dahil yedi ön koşulda ısrar ettiği belirtildi. El Nuaimi, BAE’nin “en kötü duruma hazırlandığını ve en iyisini umduğunu” ifade etti. Fox News’e göre savaş sırasında İran’dan BAE’ye 3 binden fazla füze ve İHA atıldı; ancak Mayıs’tan bu yana ülkeye yeni bir saldırı düzenlenmedi.
NBC News, İran’ın savaşın yeniden başlaması ihtimaline hazırlandığını, bazı yetkililerin ise nükleer politikada revizyon ve atom bombası üretimi çağrısı yaptığını yazdı.
Habere göre kuzey Tahran’da “Canfeda” gönüllü güçleri için atış poligonu, ip parkuru ve iniş duvarı bulunan bir eğitim merkezi açıldı; merkezde “Kahrol Trump” sloganları yer aldı. Programa kaydolan öğretmen Muhammed, “Hazır ve kararlıyız; teslim olmayacağız” dedi.
Uluslararası Kriz Grubu’ndan Ali Vaez, İran’ın önceki savaşların kırılganlıklarını onardığını ve füze kapasitesini yeniden inşa ettiğini belirterek, bunun bir sonraki savaşı Washington için maliyetli ve kontrol edilemez kılmayı amaçladığını söyledi. Haberde İran liderinin üst düzey komutanlarla görüşmesinde her türlü tehdide “coğrafi sınır tanımayan yanıt” verileceğini söylediği aktarıldı.
NBC News’e göre bazı milletvekilleri ve önde gelen din adamları, caydırıcılık aracı olarak nükleer politikada revizyon ve bomba üretimi çağrısında bulundu. Muhsin Rızai, “nükleer doktrinde değişiklik konusunda yeni bir karar alınmadığını” söyledi; ancak savaş yeniden başlarsa önceki doktrinin korunup korunmayacağı sorusu gündeme geldi. Devrim Muhafızları’ndan üst düzey komutan Yedullah Cevani, Hürmüz Boğazı’ndaki denizaltı internet kablolarının İran’ın ana hedefi olabileceğini belirtti.
Analistler, daha geniş bir çatışmanın Hizbullah, Ensarullah ve Irak’taki direniş gruplarını da süreceğini söylüyor. Pakistan ve Katar arabulucuları ile Suudi Arabistan savunma bakanının Tahran ziyaretinin savaşı önlemeye yönelik olduğu, ancak analistlere göre bu çabaların yeterli olmayabileceği kaydedildi.
Independent gazetesi “Amerikan demokrasisi rotasını düzeltti” başlıklı başyazısında, Donald Trump’ın Amerikan halkı tarafından kesin biçimde reddedilmesinin, giderek gerçeklikten kopan bir başkanın daha akıl dışı ve yıkıcı bir tepki vermesi endişesini beraberinde getirdiğini yazdı.
Yazıya göre ilk işaretler karışık: Trump seçim sonucunu kabul etti ve Demokratların “iyi iş çıkardığını” söyledi; ancak Susie Wiles’ı görevden alıp yerine Stephen Miller’ı getirdi. Miller’ın yönetimde aşırı bir isim olarak bilindiği, ICE ajanlarının yasa dışı göçmenleri tutuklayıp sınır dışı etmesi politikasıyla ve Trump’ı Grönland’ı ilhak ile Nicolas Maduro’yu kaçırma tehditlerine teşvik etmesiyle ilişkilendirildiği belirtildi.
Başyazıya göre önümüzdeki iki yılda Trump’ın göç politikasının daha az şiddetli ve daha adil olması beklenmiyor. Ancak seçim mesajının yeterince açık olduğu savunuluyor: Cumhuriyetçiler ağırlıklı olarak benzin ve motorin fiyatlarındaki artış nedeniyle oy kaybetti; artışın ana nedeni ise Trump’ın İran’la gereksiz ve uzun savaşıydı.
Tarifeler de enflasyon faktörü olarak anılıyor; ancak seçmen için bunların fiyat artışıyla bağlantısı daha zor anlaşılır. Yazıda Mississippi’de Demokrat aday Scott Colom’un reklamına atıf yapılarak Trump mitingi kuyruğundaki bir kişinin İran konusunda “Çıkın oradan. Orada olmamıza gerek yok. Bu bizim sorunumuz değil” dediği aktarıldı. Independent’a göre Trump’ın tam da bunu yapması, seçim sonucunun ardından zafer ilan edip savaştan çekilmesi muhtemel. Kamuoyuna duyarlı olan ve kaybeden görünmekten nefret eden Trump üzerindeki bu baskının, onu Ukrayna için kabul edilebilir koşullarla savaşı bitirmeye yöneltmesi umuluyor.
Başyazı, Miller’ın iki yıllık görev süresinin iç politikada otoriter eğilimi sertleştirmesinden endişe ederken, Trump’ın seçimin açık mesajını duyup Ukrayna ve Orta Doğu’da barış aramasını umuyor.
Arap medyası
Al Jazeera’nın makalesine göre Demokratların ABD ara seçimlerini kazanması ve Kongre’nin her iki kanadında çoğunluğu elde etmesi, İsrail’de milliyetçi ve dinî sağın güçlenmesiyle karşıtlık oluşturuyor ve iki siyasi alan arasındaki uçurumun büyüdüğünü gösteriyor.
Yazara göre Demokratların zaferi, özellikle Gazze savaşı ve İran’a yönelik saldırının ardından ABD’nin İsrail’e koşulsuz desteğini etkileyebilir. İsrail’de Binyamin Netanyahu ile Gadi Eisenkot arasındaki anlaşmazlıklara rağmen her iki akımın da Filistin devletine karşı çıktığı ve İsrail’in Yahudi niteliğini desteklediği belirtiliyor.
Makalede İsrail’de gelecek hükümet için dört senaryo sıralanıyor: Eisenkot’un azınlık hükümeti, Netanyahu’nun karşıt sağcılarla koalisyonu, ulusal birlik hükümeti veya erken seçim. Yazar, Trump’ın Cumhuriyetçilerin yenilgisini telafi etmek ve Netanyahu’nun konumunu korumak için İran’a karşı savaşı yeniden başlatabileceğini; ancak Katar ve Pakistan arabuluculuğuyla siyasi anlaşmanın da Washington’ın önünde seçenek olarak durduğunu belirtiyor.
Rai Al-Youm’un makalesine göre ABD ve İsrail’in İran’a karşı savaşı, İran rejimini devirmek ve ülkenin sanayi ile teknoloji kapasitesini yok etmek gibi hızlı ve stratejik bir hedefle başladı; ancak hedeflerine ulaşamadı.
Haziran 2025’teki 12 günlük savaşın yenilgisinin ve iç kaos yaratma girişiminin ardından 28 Şubat 2026’da başlayan 40 günlük savaş da İran sistemini deviremedi; hatta kamusal dayanışmayı güçlendirdi.
Yazara göre bu başarısızlık ABD ve İsrail siyasetine de yansıdı. Netanyahu’nun koalisyonu 27 Ekim seçimlerinde 64 sandalyeden 53’e geriledi ve parlamento çoğunluğunu kaybetti. ABD’de de Cumhuriyetçiler 3 Kasım ara seçimlerinde her iki meclisin kontrolünü kaybetti.
Trump ve JD Vance, İran savaşı ile yakıt fiyatlarındaki artışı seçim yenilgisinin etkenleri arasında gösterdi. Yazar, askerî gücün siyasi zafere mutlaka yol açmadığı ve savaşı başlatanların her zaman sonuçlarını kontrol edemediği sonucuna varıyor.
Al-Mayadeen’in makalesine göre İran İslam Cumhuriyeti’nin korunmasında üç ana faktör rol oynuyor: halk, coğrafya ve siyasi yapı. Halkın rolünün yanında yaklaşık 1 milyon 600 bin kilometrekarelik coğrafya, Zagros ve Elburz dağları, geniş çöller, Basra Körfezi ve Umman Denizi’ndeki uzun kıyılar ile stratejik adalar olağanüstü bir savunma avantajı sağlıyor.
Bu özellikler her türlü kara saldırısını zor ve maliyetli kılarken İran’a küresel enerji ticaretini etkileme imkânı da veriyor. Üçüncü faktör ise İran İslam Cumhuriyeti’nin siyasi ve kurumsal yapısı. Yazıda liderlik, cumhurbaşkanlığı, Meclis, Anayasa Koruma Konseyi, Uzmanlar Meclisi ve Düzenin Faydasını Belirleme Konseyi’ne atıfla bu çok katmanlı yapının sistemin sürekliliği ve direncinin nedeni olduğu savunuluyor.
Yazara göre ağır askerî hasarlara ve bazı komutan ile yetkililerin ortadan kaldırılmasına rağmen yedek mekanizmalar çöküşü engelledi. Makale, askerî üstünlüğün tek başına zaferi garanti etmediği ve halk, coğrafya ile siyasi yapı bileşiminin İran’ın direnç gücünü koruyabileceği sonucuna varıyor.
Çin ve Rus medyası
RT’nin Tariq Cyril Ammar imzalı yazısına göre Cumhuriyetçilerin ABD ara seçimlerindeki ağır yenilgisi, Donald Trump’ın iç ve dış politikalarına yönelik kamu hoşnutsuzluğunun arttığını gösteriyor.
İran’la savaş, benzin fiyatlarının artması, enflasyon, ticari tarifeler ve göçmenlere yönelik sert uygulamalar bu yenilgide etkili oldu. RT’ye göre Trump’ın İsrail’e aşırı yakınlığı ve “önce Amerika” vaadine ilgisizliği de Cumhuriyetçiler için ciddi siyasi maliyet yarattı.
RT, JD Vance’in seçim sonrası tutumuna dikkati çekerek başkan yardımcısının İran’la savaşın bitirilmesi, yaşam maliyetlerine daha fazla önem verilmesi ve Washington ile Tel Aviv arasındaki ilişkilerin gözden geçirilmesi gerektiğini vurgulayarak Trump’ın politikalarından uzaklaşmaya çalıştığını yazdı.
Yazar, bu tutumları Vance’in 2028 başkanlık seçimlerine zemin hazırlama çabası olarak değerlendirdi; ancak onun ABD’nin İsrail politikasını gerçekten değiştirme konusundaki bağlılığına dair kuşku dile getirdi. Yazara göre İsrail’e koşulsuz destek, ABD’nin çıkarları ve siyasi konumu için geçmişten daha maliyetli hale gelirse Vance’in de pragmatik nedenlerle bu yaklaşımdan uzaklaşması muhtemel.
CGTN’in haberine göre Demokratların ara seçimleri kazanması ve Ocak 2027’den itibaren Kongre’nin her iki kanadını kontrol etmesi, Donald Trump yönetimiyle bütçe, yapay zekâ düzenlemeleri ve tarife politikaları konusunda yeni anlaşmazlıklara zemin hazırlayacak.
İlk sınav federal bütçenin kabulü. Cumhuriyetçiler ile Demokratlar arasında kamu harcamalarının azaltılması, sağlık ve konut programlarının finansmanı ve hükümet harcamalarının denetimi konusundaki anlaşmazlık, federal kurumların bir bölümünün kapanma ihtimalini artırabilir.
ABD’nin ulusal borcunun 40 trilyon doları aşması, borç tavanını iki parti arasında siyasi baskı aracına dönüştürdü. Yapay zekâ düzenlemeleri bir diğer anlaşmazlık ekseni. Demokratlar ileri modellerin güvenlik değerlendirmesini, teknoloji şirketlerinin faaliyetlerinin denetlenmesini ve veri merkezlerinin yaygınlaşması nedeniyle hanehalkı elektrik maliyetlerinin artmasının önlenmesini istiyor; bu yaklaşım Trump yönetiminin teknolojiyi hızlı geliştirme ve kısıtlamaları azaltma politikasından ayrılıyor.
Ticarette ise Demokratlar Trump’ın bazı tarifelerini kaldırmayı planlıyor. Ancak başkanın yürütme yetkileri ve veto hakkı kapsamlı değişiklikleri engelleyebilir. Bu anlaşmazlıkların finans piyasaları ve küresel ticaret üzerinde de etkili olması bekleniyor.
yorumunuz